Arne Jacobsen – kultowy duński architekt

Arne Jacobsen – twórca duńskiej szkoły projektowania, designer wielu kultowych dzisiaj mebli, ale przede wszystkim architekt tworzący kompleksowe projekty cały zespołów urbanistycznych wraz z otoczeniem i najdrobniejszymi detalami wyposażenia. Najważniejsze fakty z życia tego duńskiego wizjonera i miłośnika modernizmu przedstawiamy poniżej.

Dzieciństwo i nauka w Danii

Arne Jacobsen urodził się 11 lutego 1902 roku w Kopenhadze. Jego ojciec zajmował się handlem dodatkami odzieżowymi, a matka pracowała w banku. Początkowo Jacobsen pragnął zostać malarzem. Miał duży talent, ale wybrał architekturę, jako dziedzinę mogącą zapewnić utrzymanie.

Arne Jacobsen - kultowy duński architekt
Arne Jacobsen

W młodości odebrał solidne wykształcenie kierunkowe. Studiował w Szkole Technicznej w Kopenhadze (1919-1924), a później dostał się do Akademii Sztuk Pięknych w stolicy Danii (1924-1927). Przez pewien czas pracował też w warsztacie kamieniarskim, zdobywając praktyczną wiedzę o budowaniu.

Targi Paryskie

Dla młodego Arne Jacobsena przełomowy okazał się rok 1925. Wtedy to wziął udział w Wystawie Przemysłowej w Paryżu. Na niej Jacobsen zetknął się z przełomowymi ideami Le Corbusiera. Późniejsza wyprawa do Niemiec zaowocowała fascynacją pracami Miesa van der Rohe i Waltera Gropiusa.

Pod ich wpływem Duńczyk zaprojektował galerię sztuki – pracę dyplomową, za którą otrzymał złoty medal. Po zakończeniu nauki Arne Jacobsen rozpoczął praktykę w biurze architekta miasta Poula Holsøe’a.

Futurystyczny „Dom Przyszłości”

Talent Jacobsena został szybko zauważony i doceniony. W 1929 roku młody architekt wraz z Flemmingiem Lassenem zaprojektował “Dom Przyszłości”, którego pełnoskalowy model zaprezentowano na Wystawie Kopenhaskiej.

Budynek łamał wszelkie konwencje. Zbudowany z betonu i szkła, miał spiralny kształt, płaski dach i elektrycznie opuszczane szyby w oknach. W otoczeniu znajdował się prywatny garaż, hangar dla łodzi i lądowisko dla helikoptera.

Arne Jacobsen - House of the future
House of the future

Kuchnia zaprojektowana do odgrzewania gotowych zestawów obiadowych była w tamtych czasach czymś niezwykłym, podobnie jak zautomatyzowany system przesyłania poczty. Projekt wywarł ogromne wrażenie na odbiorcach i otrzymał główną nagrodę Duńskiego Stowarzyszenia Architektów.

Szybki sukces spowodował, że Arne Jacobsen stał się znany i już rok później mógł otworzyć własne biuro. W ciągu kolejnych lat architekt zaprojektował wiele domów jednorodzinnych w Kopenhadze.

Kąpielisko Bellevue

W tym czasie powstał też jeden z najbardziej rozpoznawalnych i kompleksowych projektów Duńczyka – ośrodek wypoczynkowy w Klampenborgu. Jacobsen pracował nad nim przez kilka lat, stopniowo tworząc koncepcje kolejnych obiektów przy plaży Bellevue.

Arne Jacobsen - Bellevue Beach
Bellevue Beach

Arne Jacobsen projektując kąpielisko Bellevue, nie ograniczył się tylko do budynków – kabin plażowych czy wież dla ratowników. Podszedł do zagadnienia całościowo, interesując się każdym aspektem projektu. Osobiście zaprojektował nawet bilety wstępu i stroje dla obsługi.

Charakterystyczny minimalizm i użycie bieli architekt powtórzył w kolejnych realizacjach związanych z regionem – Teatrze Bellevue oraz wizjonerskiej stacji benzynowej Skovshoved Tankstation. Inspiracją dla nich był niemiecki kubizm, głównie osiedle Weissenhof w Stuttgarcie.

Skovshoved Tankstation - Arne Jacobsen - foto David Altrath
Skovshoved Tankstation – foto David Altrath

Arne Jacobsen wraz z Erikiem Møllerem zdążył jeszcze zaprojektować kontrowersyjny magistrat w Aarhus, kiedy wybuch wojny przerwał jego owocną karierę. Jako osoba pochodzenia żydowskiego, projektant musiał uciekać. Osiedlił się w neutralnej Szwecji i tam doczekał końca działań wojennych.

Projekty osiedli mieszkaniowych

Po powrocie do kraju zajął się wieloma projektami domów prywatnych i osiedli mieszkaniowych. Powstały wtedy między innymi osiedla Søholm I i II w. Klampenborgu, Osiedle Młodych w Hørsholmvej, osiedle domów szeregowych w Søholm czy osiedle „Alléhusene” w Jægersborg Allé.

Arne Jacobsen - Allehusene
Osiedle Alléhusene

Duński projektant nie stronił też od projektów budynków użyteczności publicznej. Pracował nad realizacjami ratuszy, szkół i teatrów. Z tego okresu pochodzą magistraty w Rødovre i Glostrup czy szkoły w Haarby i Munkegaard w Kopenhadze.

SAS Royal Hotel w Kopenhadze

SAS Royal Hotel w Kopenhadze był flagowym projektem Arne Jacobsena. Dwudziestopiętrowy budynek w momencie oddania do użytku w 1960 roku był najwyższym wieżowcem w Danii. Inspiracją dla projektu był budynek Skidmore, Owings and Merrill’s Lever House znajdujący się na nowojorskiej Piątej Alei.

Arne Jacobsen - SAS Royal Hotel
SAS Royal Hotel w Kopenhadze.

Arne Jacobsen zaprojektował nie tylko bryłę hotelu SAS Royal, rozkład pomieszczeń i szczegóły techniczne. Jego praca nie skończyła się na architekturze. Również wystrój wnętrza, projekty mebli i poszczególne elementy wyposażenia zostały stworzone przez duńskiego mistrza designu.

SAS Royal Hotel uważany jest za jeden z pierwszych w pełni designerskich hoteli, stworzonych od podstaw i w całości przez jednego człowieka. Dodatkowo wiele z nowatorskich mebli czy elementów wyposażenia z tego budynku zyskało ponadczasowy, kultowy charakter.

Projekty Egg Chair i Swan

Najbardziej znanymi są futurystyczne krzesła i fotele z serii „Egg” (Jajo) i „Swan” (Łabędź). Ten pierwszy jest modernistycznym meblem przypominającym wycinek skorupki jajka, dostosowany do ciała użytkownika. Fotel składa się ze stalowego szkieletu, który powleczono tkaniną. W komplecie znajdowała się również sofa, której kilka egzemplarzy wykonano dla hotelu.

Arne Jacobsen - Egg Chair
Egg Chair

Kilka lat temu wypuszczono bardzo drogą, limitowaną serię. Potencjalny nabywca musiał być gotów na wydanie 75 tysięcy dolarów za egzemplarz. Fotele z serii „Egg” produkowane są do dzisiaj w designerskiej firmie Fritz Hansen, dla której pracował dawniej Arne Jacobsen.

Krzesła z serii „Swan” produkowane są w tej samej firmie do dzisiaj. Równie futurystyczne z wyglądu, przypominają rozłożony kwiat lub skrzydła łabędzia. Mebel składa się z aluminiowej podstwy i stelażu ze stali nierdzewnej wykończonego skórą lub tkaniną. Do wyboru jest kilka rodzajów tych materiałów. Krzesła „Swan” wykorzystano nie tylko w hotelu. Jacobsen użył ich również w swoim projekcie dla Danmarks Nationalbank.

Arne Jacobsen - Swan dla Fritz Hansen
Projekt Swan dla Fritz Hansen

Niestety, na przestrzeni lat zmieniali się właściciele obiektu i z tego powodu większość autorskich elementów wyposażenia projektowanych przez Arne Jacobsena została zastąpiona tańszymi i powszechnie dostępnymi. Oryginalne wyposażenie pozostawiono jedynie w pokoju o numerze 606, który jest udostępniony dla zwiedzających.

Zlecenie w Oxfordzie i praca za granicą

Międzynarodowa sława, którą przyniósł Jacobsenowi projekt SAS Royal, zaowocowała zleceniem na zaprojektowanie nowej części Uniwersytetu w Oxfordzie – Kolegium św. Katarzyny (St Catherine’s College). Po raz kolejny duński architekt opracował całość projektu – od budynków, przez otaczający je ogród, po wybór gatunków ryb do ogrodowych sadzawek, mebli i zastawy stołowej.

W kolejnych latach architekt projektował budynki głównie za granicą Danii. Jego autorstwa jest ratusz w Moguncji, komercyjny bank w Kuwejcie czy szkoła Christianeum w Hamburgu.

Arne Jacobsen - foto Dorfmüller Klier - Christianeum
Christianeum – foto Dorfmüller Klier

Pod koniec życia Arne Jacobsen pracował nad wieloma budynkami o większej kubaturze. Projektował siedzibę Ambasady Królestwa Danii w Londynie, biuro American Express w Kopenhadze, biurowiec Duński Bank Narodowy i ratusz w niemieckim Castrop-Rauxel. Niestety, nagła śmierć architekta w 1971 roku przerwała prace nad nimi.

Dziedzictwo Jacobsena

Arne Jacobsen stał się prawdziwą ikoną designu i zostawił po sobie bogate dziedzictwo. Chociaż do dzisiaj najbardziej znane i nadal produkowane są meble jego autorstwa, to sam Duńczyk nigdy nie uważał się za projektanta, zawsze na pierwszym miejscu stawiał architekturę.

Jego styl ewoluował z czasem, zaczynając od duńskich tradycji budowania czerwonej cegły, przechodząc coraz bardziej w kierunku modernizmu i minimalizmu. Jego wizjonerskie, niezrealizowane projekty wyprzedziły epokę, możliwości techniczne i świadomość społeczną. Zaprojektowany prawie 100 lat temu “Dom Przyszłości” jeszcze dzisiaj spotkałby trudności realizacyjne i finansowe.

Arne Jacobsen - kultowy duński architekt
Arne Jacobsen – kultowy duński architekt

Dzięki Jacobsenowi projektowanie mebli i dodatków urosło do dziedziny sztuki nowoczesnej. Ponadczasowe koncepcje krzeseł i foteli jeszcze dzisiaj wydają się futurystyczne i są chętnie stosowane przez współczesnych projektantów wnętrz.

Sztućce w kosmosie

Nic dziwnego, że elementy wyposażenia zaprojektowane przez Duńczyka znalazły zastosowanie w znanych filmach. Jego słynna, futurystyczna zastawa stołowa z łyżkami dla lewo i praworęcznych wystąpiła w filmie Stanleya Kubricka “2001: Odyseja kosmiczna”, a meble w “Zoolanderze” i “Austinie Powersie”.

Arne Jacobsen - kultowy duński architekt
Arne Jacobsen

Design po duńsku

Projekty Arne Jacobsena zaliczane są dzisiaj do klasyki designu, a ich autor na stałe znalazł miejsce pośród najbardziej znanych designerów, których wizje wyprzedziły swoją epokę i wywarły ogromny wpływ na następne pokolenia. Również jego architektura, choć nie tak przełomowa, jak meble wychodzące spod jego ręki, na trwałe zapisała się w światowym kanonie XX wieku.


Zobacz również: Zaha Hadid – brytyjska królowa architektury | Daniel Libeskind – sylwetka i twórczość architekta

Udostępnij ten artykuł
Zapisz się do newslettera

wyrażam zgodę na przetwarzanie podanych powyżej danych w celu otrzymywania newslettera.

wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych od klientów PLN Design.

Wpisz szukane słowo i kliknij enter