Design w przestrzeni miejskiej – design miejski

S─ů takie miejsca w mie┼Ťcie, w kt├│rych dobrze sp─Ödza si─Ö czas, zwykle wszystkie ┼éawki s─ů pozajmowane, ba, ludzie siedz─ů nawet na trawie (w lecie) albo na schodkach. Co sprawia, ┼╝e jeden placyk jest okupowany non stop, a na innym nie ma nawet m┼éodzie┼╝y na wagarach?

Design w przestrzeni miejskiej

Ostatnio du┼╝o si─Ö pisze i m├│wi o przestrzeni dost─Öpnej dla wszystkich albo przestrzeni uniwersalnej (projektowanie uniwersalne to ju┼╝ naukowy termin). Czym jest wi─Öc design w przestrzeni miejskiej?

Ustawa Dost─Öpno┼Ť─ç + w ko┼äcu zosta┼éa niedawno podpisana ÔÇô teraz projektowanie uniwersalne w Polsce stanie si─Ö faktem, a nie luksusem. Program zak┼éada, ┼╝e ka┼╝dy obiekt u┼╝yteczno┼Ťci publicznej b─Ödzie dostosowany do ka┼╝dego ÔÇô osoby z niepe┼énosprawno┼Ťciami, czasowo unieruchomionej, starszej czy s┼éabo si─Ö poruszaj─ůcej kobiety w ci─ů┼╝y.

Design w przestrzeni miejskiej - design miejski

Dost─Öpno┼Ť─ç to cecha, dzi─Öki kt├│rej z produkt├│w, us┼éug i przestrzeni mo┼╝e korzysta─ç na r├│wni jak najwi─Öksza liczba os├│b. Osoba niewidoma mo┼╝e wypo┼╝yczy─ç ksi─ů┼╝k─Ö albo uzyska─ç dost─Öp do papierowych dokument├│w, ale nie ma mo┼╝liwo┼Ťci samodzielnego zapoznania si─Ö z ich tre┼Ťci─ů. Tak samo osoba g┼éucha lub s┼éabos┼éysz─ůca mo┼╝e w┼é─ůczy─ç telewizor, jak ka┼╝dy inny cz┼éowiek, ale uzyskanie informacji b─Ödzie dla niej znacznie utrudnione lub nawet niemo┼╝liwe.

Szacuje si─Ö, ┼╝e nawet 30% spo┼éecze┼ästwa mo┼╝e mie─ç trwa┼ée lub czasowe ograniczenia w mobilno┼Ťci czy percepcji (np. ludzie poruszaj─ůcy si─Ö przy pomocy kul, lasek, balkonik├│w, protez, w├│zk├│w inwalidzkich), nies┼éysz─ůcy, niedowidz─ůcy, z trudno┼Ťciami manualnymi i poznawczymi (na przyk┼éad po udarze, choruj─ůcy na Alzheimera), kobiety w ci─ů┼╝y, osoby z w├│zkiem dzieci─Öcym, z ci─Ö┼╝kim baga┼╝em oraz s┼éabsze fizycznie, maj─ůce trudno┼Ťci w poruszaniu si─Ö itp.

Polskie spo┼éecze┼ästwo si─Ö zmienia ÔÇô jest coraz starsze. Obecnie w Polsce ┼╝yje prawie 9 milion├│w os├│b powy┼╝ej 60. roku ┼╝ycia. W 2030 roku b─Öd─ů stanowi─ç blisko 30% ludno┼Ťci. Dlatego tak bardzo potrzebne s─ů takie dzia┼éania.

Design w przestrzeni miejskiej - design miejski

Stacja Kultura i Sopoteka projektu Jana Sikory

Znacznie wcze┼Ťniej, w Rumii powsta┼éa Stacja Kultura, kt├│ra otrzyma┼éa wiele mi─Ödzynarodowych wyr├│┼╝nie┼ä, a w Sopocie ÔÇô Sopoteka ÔÇô obie zaprojektowane przez Jana Sikor─Ö, gda┼äskiego architekta. Oba obiekty s─ů idealnym przyk┼éadem placemaking ÔÇô czyli trendu w projektowaniu do┼Ťwiadczenia. Stacja Kultury w Rumii powsta┼éa na terenie typowego dworca kolejowego (stacja) w ma┼éym mie┼Ťcie, kt├│ry zosta┼é przeobra┼╝ony w otwart─ů, kolorow─ů przestrze┼ä.

W Sopocie biblioteka nazywa si─Ö Sopoteka, a po┼Ťr├│d puff i wygodnych siedzisk s─ů m. in. kosze pla┼╝owe nawi─ůzuj─ůce do pobliskiego mola i pla┼╝y. Obie inicjatywy przeobrazi┼éy nudne, banalne miejsca (biblioteka, dworzec kolejowy) w miejsca, w kt├│rych chce si─Ö bywa─ç. Miejsca, kt├│re dostaj─ů nagrody mi─Ödzynarodowe, bo zosta┼éy stworzone w kontek┼Ťcie lokalnej kultury i s─ů w zgodzie w obowi─ůzuj─ůcymi megatrendami.

Pracownia Jan Sikora - Mediateka w Sopocie "Sopoteka" na nowym dworcu

W Gdyni prezydent ostatnio powo┼éa┼é pe┼énomocniczk─Ö ds. przestrzeni miejskiej, specjalistk─Ö z projektu Gdynia OdNowa: Rewitalizacja ÔÇô Barbar─Ö Marchwick─ů.

W Gdyni pracuje wielu profesjonalist├│w, kt├│rych praca ma zapewni─ç mieszka┼äcom zdrowy i komfortowy spos├│b funkcjonowania w przestrzeni miejskiej. Rol─Ö Pe┼énomocnika chcia┼éabym wykorzysta─ç do stworzenia pewnej synergii tych dzia┼éa┼ä tak, aby┼Ťmy – gdynianki i gdynianie ÔÇô mieli poczucie, ┼╝e w mie┼Ťcie dzia┼éa model zr├│wnowa┼╝onego podej┼Ťcia do przestrzeni wsp├│lnych. Zaczniemy od ma┼éej skali – drobnych rozwi─ůza┼ä poprawiaj─ůcych dost─Öpno┼Ť─ç piesz─ů. Licz─Ö, ┼╝e wsp├│lnie dojdziemy do zmian w skali ca┼éego miasta. ÔÇô zapowiedzia┼é prezydent.

Pracownia Jan Sikora - Stacja Kultura w Rumi - foto Tom Kurek

Tr├│jmiasto i design w przestrzeni miejskiej

Wzorem miast skandynawskich i zachodnioeuropejskich Gdynia stawia przede wszystkim na planowanie i projektowanie, kt├│re sprzyja─ç ma odstawieniu samochodu jako najmniej ekonomicznego, a jednocze┼Ťnie zabieraj─ůcego najwi─Öcej wsp├│lnej przestrzeni ┼Ťrodka komunikacji na rzecz zwi─Ökszenia przestrzeni dla rowerzyst├│w, pieszych czy szybkiej i wygodnej komunikacji publicznej.

Pracownia Jan Sikora - Mediateka w Sopocie "Sopoteka" na nowym dworcu

Sopot na powa┼╝nie wzi─ů┼é si─Ö za oczyszczanie ulic z ÔÇ×reklamozyÔÇŁ jakby powiedzia┼é Filip Springer czyli szpec─ůcych reklam i baner├│w. Wydzia┼é Architektury i Urbanistyki kontroluje w terenie zgodno┼Ť─ç reklam z uchwa┼é─ů Rady Miasta Sopotu z dnia 26 marca 2018 r. Prezydent dumnie pokazuje w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych efekty dzia┼éa┼ä ÔÇô kolejne ulice uzyskuj─ů nowy, bardziej estetyczny wygl─ůd, kiedy s─ů oczyszczone ze szpetnych baner├│w, og┼éosze┼ä i reklam.

Tymczasem w Gda┼äsku brakuje tego typu inicjatyw ÔÇô raczej mno┼╝─ů si─Ö antyprzyk┼éady ÔÇô a to pomys┼é wybudowania parkingu kubaturowego w centrum miasta, a to problemy z zabetonowanym Kana┼éem Raduni i szpec─ůcym panoram─Ö starego miasta Forum Gda┼äsk, a to z wyburzeniem budynku LOT-u.

Miasto jest systemem wn─Ötrz miejskich

W przypadku wielkich miast jak Gda┼äsk trudno jest ogarn─ů─ç wszystko na raz ÔÇô i wielkie inwestycje, i cz─Ö┼Ťci przyjazne przechodniom i ┼éatwo dost─Öpne centrum. Jednym ze szpec─ůcych przyk┼éad├│w jest nowe osiedle Bastion Wa┼éowa, gdzie bardzo wysokie bloki g├│ruj─ů nad panoram─ů stoczni i star├│wki gda┼äskiej. Poza tym co to za chwyt marketingowy, ┼╝eby osiedle mieszkalne nazywa─ç bastionem?┬á Mimo, ┼╝e prawie wszystkie te inwestycje krytykowa┼éo stowarzyszenie Forum Rozwoju Aglomeracji Gda┼äskiej ÔÇô nie wida─ç w magistracie ┼╝eby kto┼Ť si─Ö tym przej─ů┼é.

Pracownia Jan Sikora - Stacja Kultura w Rumi - foto Tom Kurek

Ludzie ┼╝yj─ů mi─Ödzy budynkami, jak zauwa┼╝y┼é Jan Gehl. Potrzebuj─ů lekkiej, otwartej, a przede wszystkim funkcjonalnej konstrukcji ÔÇô nie jest takie ani Forum Gda┼äsk, ani pomys┼é kubaturowego parkingu w centrum miasta!

Miasto jest systemem wn─Ötrz miejskich ÔÇô na kt├│re sk┼éadaj─ů si─Ö zar├│wno wn─Ötrza architektoniczne, jak i urbanistyczne ÔÇô m├│wi prof. Jacek Dominiczak, kt├│ry razem ze studentami Akademii Sztuk Pi─Öknych w Gda┼äsku zaproponowa┼é kilka przer├│bek wn─Ötrza miejskiego w Gda┼äsku ÔÇô mimo, ┼╝e prace s─ů zachwycaj─ůce, by┼éy prezentowane wa┼╝nym urz─Ödnikom i osobom odpowiedzialnym w mie┼Ťcie za rozw├│j przestrzenny, to nie ma na nie inwestora, nie ma te┼╝ ch─Öci, ┼╝eby takowych pozyska─ç.

Pracownia Jan Sikora - Mediateka w Sopocie "Sopoteka" na nowym dworcu

Artysta jest zawsze dzieckiem swojej epoki, ale chce te┼╝ by─ç oryginalny. Nie da si─Ö oddzieli─ç designu od architektury, uwa┼╝a prof. Ma┼égorzata Omilanowska, kierowniczka Zak┼éadu Historii Sztuki na Uniwersytecie Gda┼äskim. Wieloletnia Minister Kultury pod kt├│rej egid─ů powsta┼éo wiele interesuj─ůcych budowli w kraju, jak chocia┼╝by Europejskie Centrum Solidarno┼Ťci, przypominaj─ůce statek i wpisuj─ůce si─Ö w krajobraz Stoczni Gda┼äskiej, na ternie kt├│rej stoi.

Design w przestrzeni miejskiej powinien wyrasta─ç┬á lub wrasta─ç w kultur─Ö lokaln─ů, ale jednocze┼Ťnie by─ç w harmonii z megatrendami.

Autorka: dr Monika Ksieniewicz-Mil ÔÇô cykl Design w wielkim mie┼Ťcie

ÔÇ×Zrealizowano ze ┼Ťrodk├│w Miasta Gda┼äska w ramach┬áStypendium Kulturalnego Miasta Gda┼äskaÔÇŁ

Pracownia Jan Sikora - Stacja Kultura w Rumi - foto Tom Kurek

Udostępnij ten artykuł

Zapisz si─Ö do newslettera

wyra┼╝am zgod─Ö na przetwarzanie podanych powy┼╝ej danych w celu otrzymywania newslettera.

wyra┼╝am zgod─Ö na otrzymywanie informacji handlowych od klient├│w PLN Design.

Wpisz szukane słowo i kliknij enter